Bazen bilgisayarında bir ayar değiştirmek ya da bir sorunu çözmek istersin ama daha ilk adımda takılırsın: BIOS'a nasıl girilir?
BIOS, bilgisayarın en temel parçalarından biridir. Format atmadan önce, USB'den kurulum yaparken, boot sırasını değiştirirken ya da bazı donanım sorunlarında BIOS'a girmen gerekir.
Bu yazıda BIOS'un ne olduğunu, markana göre hangi tuşla girileceğini ve tuşlar işe yaramazsa deneyebileceğin alternatif yöntemleri anlatıyorum. Hazırsan başlayalım.
BIOS Nedir?
BIOS (Basic Input Output System), bilgisayar açıldığında ilk çalışan yazılımdır. Güç düğmesine bastığın anda devreye girer ve:
Donanımları kontrol eder
İşlemci, RAM, disk gibi parçaların düzgün çalışıp çalışmadığına bakar.
Sistemi hazırlar
Bilgisayarın açılması için gerekli ilk ayarları yapar.
İşletim sistemini başlatır
Hangi diskten açılacağını belirler ve Windows'un yüklenmesini başlatır.
Kısacası BIOS olmadan bilgisayar açılamaz.
Bilgin olsun: Yeni bilgisayarlarda BIOS'un yerini UEFI aldı. UEFI daha modern, fareyle kullanılabilen ve daha hızlı bir sistemdir. Günlük kullanımda ikisine de genellikle "BIOS" denir; bu yazıdaki yöntemler ikisi için de geçerli.
BIOS'a Nasıl Girilir?
BIOS'a girmek için bilgisayar açılırken, üreticinin belirlediği tuşa (genellikle F2, DEL, F10, F1 veya ESC) basman gerekir.
1. Bilgisayarı tamamen kapat
Uyku modu değil, tamamen kapat. En garantisi Başlat → Güç → Yeniden başlat demek.
2. Açılırken tuşa art arda bas
Güç düğmesine bastığın an, markanın BIOS tuşuna saniyede 2–3 kez art arda bas. Basılı tutmak yerine art arda basmak daha etkilidir.
3. BIOS ekranı açılır
Windows logosu yerine BIOS ekranı gelir. Windows açıldıysa geç kaldın demektir; tekrar dene.
Tuş işe yaramıyor mu? Windows'un Hızlı Başlatma özelliği açıksa bilgisayar o kadar hızlı açılır ki tuşu yakalayamayabilirsin. Bu durumda aşağıdaki Windows üzerinden giriş yöntemi en kolay çözümdür.
Markalara Göre BIOS ve Boot Menüsü Tuşları
BIOS tuşu ayarlar ekranını açar. Boot menüsü ise bilgisayarın bir kereliğine hangi diskten (ör. USB) açılacağını seçmeni sağlar; format atarken çok işine yarar.
Acer
BIOS: F2 veya DEL
Boot menüsü: F12
ASUS
BIOS: F2 veya DEL
Boot menüsü: ESC (dizüstü) / F8 (masaüstü)
HP
BIOS: ESC veya F10
Boot menüsü: F9
Lenovo (dizüstü)
BIOS: F2 veya Fn + F2
Boot menüsü: F12 veya Fn + F12
Lenovo ThinkPad
BIOS: Enter, ardından F1
Boot menüsü: Enter, ardından F12
MSI
BIOS: DEL
Boot menüsü: F11
Gigabyte
BIOS: DEL
Boot menüsü: F12
ASRock
BIOS: F2 veya DEL
Boot menüsü: F11
Microsoft Surface
BIOS: Ses açma tuşu + Güç
Ses açma tuşunu basılı tutarken güç düğmesine bas
Sony (VAIO)
BIOS: F1, F2 veya F3
Burada markanı bulamadıysan, hazırladığım geniş tuş listesine aşağıdaki butondan ulaşabilirsin.
Toplama bilgisayar mı kullanıyorsun? Hazır toplanmış bilgisayarlarda (masaüstü) BIOS tuşu genellikle anakartın markasına göre belirlenir. Bilgisayarının kasasında yazan marka yerine anakart markasına (MSI, ASUS, Gigabyte vb.) göre tuşu dene.
Tuşlar İşe Yaramazsa: Alternatif Yöntemler
1. Windows Üzerinden Giriş (En Kolay Yöntem)
Tuşla uğraşmadan, doğrudan Windows içinden BIOS'a girebilirsin:
1. Gelişmiş başlangıcı aç
Shift tuşuna basılı tutarken Başlat → Güç → Yeniden başlat'a tıkla. (Alternatif: Ayarlar → Sistem → Kurtarma → Gelişmiş başlangıç → Şimdi yeniden başlat)
2. Menüde ilerle
Açılan mavi ekranda Sorun gider → Gelişmiş seçenekler → UEFI Üretici Yazılımı Ayarları yolunu izle.
3. Yeniden başlat
Yeniden başlat'a bas. Bilgisayar doğrudan BIOS ekranında açılır.
Not: "UEFI Üretici Yazılımı Ayarları" seçeneği görünmüyorsa bilgisayarın eski tip BIOS kullanıyordur. Bu durumda tuş yöntemini kullanman gerekir.
2. Masaüstüne BIOS Kısayolu Oluştur
BIOS'a sık giriyorsan masaüstüne tek tıkla BIOS'u açan bir kısayol koyabilirsin:
1. Kısayol oluştur
Masaüstünde boş bir yere sağ tıkla → Yeni → Kısayol.
2. Komutu yaz
Konum kısmına şunu yaz: shutdown /r /fw /t 1 ve İleri'ye bas.
3. İsim ver
Kısayola bir isim ver (ör. BIOS'a Gir) ve Son'a bas.
4. Yönetici izni ver
Kısayola sağ tıkla → Özellikler → Kısayol sekmesi → Gelişmiş → Yönetici olarak çalıştır'ı işaretle → iki kez Tamam.
Artık kısayola çift tıkladığında bilgisayar yeniden başlar ve doğrudan BIOS açılır.
Dikkat: Kısayola tıkladığın an bilgisayar 1 saniye içinde yeniden başlar. Açık dosyalarını önceden kaydet. Bu yöntem sadece UEFI kullanan bilgisayarlarda çalışır.
3. Depolama Birimini Çıkarma
Bazı bilgisayarlarda SSD veya HDD çıkarıldığında, açılacak bir sistem bulunamadığı için bilgisayar doğrudan BIOS ekranına yönlenir. Bu yöntem her anakartta aynı sonucu vermez; diğer yöntemler işe yaramazsa son çare olarak düşünülmeli.
Dikkat: Bilgisayarın içini açmadan önce tamamen kapat ve fişini çek. Emin değilsen bu işlemi bir teknik servise yaptırmak daha güvenli.
Sık Sorulan Sorular
BIOS'ta yanlış bir ayar yaparsam ne olur?
Bilgisayar açılmayabilir ya da düzgün çalışmayabilir. Ama endişelenme, ayarları kolayca fabrika ayarlarına döndürebilirsin. Nasıl yapılacağını BIOS Nasıl Sıfırlanır? yazımda anlattım.
BIOS'a girmek bilgisayara zarar verir mi?
Hayır. Sadece girip bakmak hiçbir şeyi değiştirmez. Değişiklik yapmadan çıkmak için ESC tuşuna basıp "kaydetmeden çık" seçeneğini seçmen yeterli.
Klavyem BIOS'ta çalışmıyor, neden?
Bazı kablosuz ya da USB 3.0 portuna takılı klavyeler BIOS ekranında çalışmayabilir. Klavyeyi kasanın arkasındaki bir USB 2.0 portuna takıp tekrar dene.
Son Söz
BIOS'a girmek ilk bakışta karışık görünse de doğru tuşu ya da doğru yöntemi bildiğinde birkaç saniyelik bir iş. Tuşlar işe yaramazsa Windows üzerinden giriş yöntemi neredeyse her yeni bilgisayarda çalışır.
BIOS ayarlarını sıfırlaman gerekirse BIOS Nasıl Sıfırlanır?, bilgisayarını hızlandırmak istersen Windows Performans ve FPS Artırma Rehberi yazılarıma da göz atabilirsin.
Umarım bu rehber işine yaramıştır. Soruların ya da önerilerin varsa yorumlarda yazabilirsin. Bizimle oyun oynamak, içerik hazırlamak ya da topluluğumuza katılmak istersen Discord sunucumuza ve sosyal medya hesaplarımıza bekleriz.
Rehber güncellendi
YanıtlaSil